કોઈ પણ પ્રશ્નો ઉપસ્થિત થઈ શકે છે
જો હવામાં તીર પાછું જઈ શકે છે

તું શું જાણે રેતના ઘરનો મહિમા!
એક મોજું એક ક્ષણ તો રહી શકે છે!

હું કિનારે સ્થિર ઊભો રહી વિચારું
આ નદીનો અર્થ કેવો વહી શકે છે!

કાળજું કંપે નહિ જો વૃક્ષનું તો
તું ખરેલું એક પીંછું લઈ શકે છે

જ્યાં લગી આ મીણબત્તી હો સળગતી
તું ય તારી આપવીતી કહી શકે છે

— સુરેન્દ્ર કડિયા

ઝાંખો પાંખો સાંજ તણો અજવાસ, ને આઘે કોઈ બોલાવે.
આંખો ખોડી ઊભું સૂકું ઘાસ, કે આઘે કોઈ બોલાવે.

પથ્થર પરથી ઝરણું લપસી જાય, ને આઘે કોઈ બોલાવે.
ફીણફીણમાં સૂરજ જો વીખરાય, કે આઘે કોઈ બોલાવે.

થરથર કંપે આતુર નમતી ડાળ, ને આઘે કોઈ બોલાવે.
હૈયે લાગે મલયપવનની ઝાળ, કે આઘે કોઈ બોલાવે.

ફાળ ભરંતી ટેકરીઓની હાર, ને આઘે કોઈ બોલાવે.
ટોચટોચની વચ્ચે ખુલ્લાં દ્વાર, કે આઘે કોઈ બોલાવે.

અધીર મારાં પહેલાં દોડ્યો જાય, ને આઘે કોઈ બોલાવે.
લંબાતો પડછાયો પહોંચે ક્યાંય, કે આઘે કોઈ બોલાવે.

નભ સાથે જીવ થાતો લાલમલાલ, ને આઘે કોઈ બોલાવે.
દરવાજાને હડસેલીને ચાલ, કે આઘે કોઈ બોલાવે.

–હર્ષદ ચંદારાણા

આટલોક દેહ, એમાં આટલુંક હૈયું ને હૈયામાં સમંદર શી માયા,
બ્હારથી જુઓ છો એવી અંદરથી હોય નહીં, શ્રીફળની કાચલીની કાયા.

                          આખાય જીવતરનો માંડો હિસાબ,
                           એમાં કેટલી ક્ષણોની થઈ ચોરી.
                      આપણે તો પળ-બે પળ જીવ્યા તે યાદ,
                              પછી આખી કિતાબ ભલે કોરી.

સુક્કા રણોને હજી ઢાંકી શકે છે, એક લીલેરા પાંદડાની છાયા,
બ્હારથી જુઓ છો એવી અંદરથી હોય નહીં, શ્રીફળની કાચલીની કાયા.

                            છોડી જવું તો એક ઘટનાનું નામ,
                             નથી અંદરથી કાંઈ કદી છૂટતું.
                              પાણીમાં એકાદો પથ્થર ફેંકાય,
                             એથી કોઈ પ્રતિબિંબ નથી તૂટતું.

આટલીક વારતામાં આટલો બનાવ, એ જ વારતા બનાવવાની માયા,
બ્હારથી જુઓ છો એવી અંદરથી હોય નહીં, શ્રીફળની કાચલીની કાયા.

                                                                                                                –ધ્રુવ ભટ્ટ

ગુલમહોર સાંઢ જેવાં…!!!

ઢીંક મારે પવિત્રતાને કેવાં
ગુલમહોર સાંઢ જેવાં…!!!

ઢીંક માળા ફેરવતાં એ ટેરવાંને વાગી
-ને મુઠ્ઠી વાળીને પછી ભગવી એ ભદ્રતાઓ ભાગી…

કેમ કરવી ઠાકોરજીની સેવા?
ગુલમહોર સાંઢ જેવા…!!!

                                            –રમેશ પારેખ

અધ:માં છું ને ઊર્ધ્વે પહોંચવું છે;
તળેટીથી યે શિખરે પહોંચવું છે.

કોઈ રીતે સમીપે પહોંચવું છે;
‘હું’ -’તું’ – ‘તે’ ના અભેદે પહોંચવું છે.

હતો, છું, ને હઈશ કેવળ નદીમાં;
કહ્યું કોણે કે કાંઠે પહોંચવું છે?

બધે રસ્તેથી હું પાછો વળ્યો છું;
ફક્ત એનાં જ દ્વારે પહોંચવું છે.

છે રણમાં સૂર્યની શિરમોર સત્તા;
આ નદી મૃગજળની, તીરે પહોંચવું છે.

કોઈ તારાને ખરતો રોકવાને;
મળે જો પાંખ; આભે પહોંચવું છે.

ઢળી છે સાંજ, ઈંધણ ભીનાં ભીનાં;
ઉતાવળ છે; ચિતાએ પહોંચવું છે.

                                    -ભગવતીકુમાર શર્મા

હરિ તમારી કટ્ટી
કડવી કડવી જિંદગી આપી વાત કરો ગળચટ્ટી!

લોકલ ટ્રેનમાં ઊભા રહીને એક દિવસ તો આવો
હું ય જોઉં છું કેમ કરીને બંસી તમે બજાવો
યાદ આવશે પળભરમાં તો ગયા જનમનાં ઘાવો
કાશી હો કે કુરૂક્ષેત્રે હો બધ્ધે પીડે અભાવો
દરેક યુગને માપવાની આ જુદી જુદી ફૂટપટ્ટી
                                       …હરિ તમારી કટ્ટી

કદીક ધરતીકંપ કરાવો કદીક લાવો પૂર
અજગર જેવો દુકાળ દઈને કેમ ભીંસો ભરપૂર?
છાતીમાં છે ધબકારા પણ ધબકારામાં ઝૂર
નીર ખૂટ્યા છે ધરતીના ને નભના ખૂટ્યા નૂર
અડતાવેંત જ લોહી નીકળે એવી થઈ છે મટ્ટી
                                       …હરિ તમારી કટ્ટી

                                -હિતેન આનંદપરા

સૌ મિત્રોને શુભ દીપાવલી તથા નૂતન વર્ષાભિનંદન…

લક્ષ્મીની જેમ જ લાગણીઓ ગણે છે, આ માણસ બરાબર નથી.
ગણે છે ને ઓછી પડે તો લડે છે, આ માણસ બરાબર નથી.

સમી સાંજ દરિયાકિનારે જવું તોયે દરિયા તરફ પીઠ રાખી,
એ, લોકોને, ગાડીને જોયા કરે છે, આ માણસ બરાબર નથી.

સુંદરતા જોવી ગમે છે, સહજ છે, પણ સૌની ર્દષ્ટિમાં છે ફેર,
એ જોવા ની આડશમાં રીતસર ઘૂરે છે, આ માણસ બરાબર નથી.

ન કુદરત, ન ઈશ્વર, ન દુનિયા, અરે સૌ સ્વજનથી યે છેટો રહે છે,
બસ પોતાને માટે જીવે છે, મરે છે, આ માણસ બરાબર નથી.

વધુ એને ચીડવો, વધારે દઝાડો, જલાવો, દયા ના બતાવો,
કારણ એ કાયમ ઈર્ષાથી બળે છે, આ માણસ બરાબર નથી.

જે લુચ્ચું હસે છે, જે ખંધુ હસે છે, જરા એથી ચેતીને ચાલો,
કે આખો શકુનિ એમાંથી ઝરે છે, આ માણસ બરાબર નથી.

                                                   – હિતેન આનંદપરા

હિતેન આનંદપરા અને પ્રવીણ ગઢવીની સુંદર અને અર્થસભર રચનાઓનો પરિચય કરાવવા બદલ જામનગરના મારા મિત્ર જેવા ‘કાકા’ ડૉ. સતીષ ટાટમીયાનો આભાર…

પોપચામાં કાચી કાચી નીંદરનો ભાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી
અહીંતહીં વેંત વેંત ઝૂલતી સવાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી

ખોબે ખોબે દરિયો વીણ્યો જળના ગૂંથ્યા હાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી
આંખમાં જોયું હાથમાં જોયું એટલું જોયું બ્હાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી

એકાદી પોઠ નહીં આખી વણઝાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી
અડી જતા વાયરાની ઝાલી કિનાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી

બારીઓ ખોલી ઝૂલતું આવ્યું ઝાડવું ઘટાદાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી
વારતા કરી વાદળાં જોયાં ટેવને કાઢી ધાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી

કશું ઊગતું કશું ખરતું અને તબકે થડકાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી
ધીમું ધીમું અરુંપરું કશું આરપાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી

રસ્તા પીધા દરિયા પીધા હંસની પીધી હાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી
અહીંથી છેટે તહીંથી છેટે મનસૂબાની પાર અને પડખામાં જોયું તો ખાલી

20-5-1975                                         -રમેશ પારેખ